Psalion Fund III: Tín hiệu từ dòng vốn nghịch chu kỳ và bài học cho cộng đồng Web3 Việt Nam
Tôi vẫn nhớ cảm giác khi Luna sụp đổ vào tháng 5/2022. Mười ETH của tôi tan biến chỉ sau một đêm, kéo theo niềm tin của cả cộng đồng mà tôi đã xây dựng suốt hai năm. Khi ấy, tôi tự hỏi liệu còn ai dám đặt cược vào không gian này nữa không? Vậy mà hai năm sau, giữa lúc thị trường vẫn chưa lấy lại đà tăng trưởng bền vững, tôi đọc được tin Psalion – một quỹ đầu tư tài sản kỹ thuật số có trụ sở tại Singapore – vừa huy động thành công 50 triệu USD cho quỹ thứ ba. Đây không chỉ là một con số. Với tôi, đó là một lời hứa chưa được viết trọn, giống như những ngày đầu tôi bước chân vào ICO năm 2017.
Psalion Fund III tập trung vào các dự án giai đoạn hạt giống và pre-seed trong lĩnh vực RWA (Real World Assets), stablecoin, DeFi, và các ứng dụng Web3 hướng đến người tiêu dùng. Quỹ này được dẫn dắt bởi Tim Enneking, một quản lý kỳ cựu đã từng đưa hai quỹ trước đó ra thị trường vào những thời điểm khó khăn nhất – năm 2018 và 2022. Đó là những năm mà hầu hết mọi người đều nói ‘crypto chết rồi’. Nhưng chính trong những vực sâu của sự tuyệt vọng, những người như Tim lại nhìn thấy cơ hội.
Tôi hiểu cảm giác đó. Năm 2017, tôi 29 tuổi, rời bỏ công việc ổn định để gia nhập dự án Colony với vai trò community manager. Tôi tổ chức 12 buổi meetup tại Miami, thu hút hơn 500 người, giúp dự án gọi vốn 10.000 ETH trong ICO. Khi ấy, tôi bị cuốn hút bởi ý tưởng tự trị phi tập trung – nơi cộng đồng tự quyết. Tôi dành hàng giờ đọc whitepaper và tranh luận về quản trị on-chain. Kết quả, tôi nhận ra blockchain không chỉ là công nghệ mà còn là một phong trào xã hội. Và phong trào ấy cần vốn để tồn tại.
Nhưng vốn không phải là tất cả. Trong DeFi Summer 2020, tôi xây dựng cộng đồng học DeFi trên Discord với 2.000 thành viên, tập trung vào Uniswap và Compound. Tôi tự tay viết hướng dẫn từng bước về yield farming, giúp 50 người lần đầu sử dụng ví MetaMask. Khi Uniswap airdrop 400 UNI cho tôi, tôi không bán mà dùng để tài trợ cho các buổi workshop miễn phí. INFJ trong tôi thấy DeFi là con đường dân chủ hóa tài chính. Và Psalion đang đặt cược vào chính con đường đó, nhưng với một góc nhìn rộng hơn: RWA và stablecoin không chỉ là công cụ đầu cơ, chúng kết nối blockchain với nền kinh tế thực.
Hãy nhìn vào cấu trúc của quỹ này. 50 triệu USD không phải là con số khổng lồ trong thế giới VC blockchain – a16z từng huy động 4,5 tỷ USD cho quỹ crypto. Nhưng với quy mô hạt giống, 50 triệu USD có thể tài trợ cho 20-50 dự án, mỗi dự án nhận từ 200.000 đến 2 triệu USD. Điều đó có nghĩa là Psalion đang chơi trò ‘số lượng’ – đầu tư dàn trải để tăng xác suất trúng một ‘kỳ lân’. Tuy nhiên, tôi từng chứng kiến quá nhiều dự án được rót vốn rồi chết yểu. Chìa khóa nằm ở sự lựa chọn của quỹ: RWA, stablecoin, trade finance, và Web3 consumer. Đây là những mảng có ‘product-market fit’ rõ ràng nhất hiện nay, nơi blockchain giải quyết vấn đề thực sự thay vì chỉ tạo ra token.
Nhưng tôi có một góc nhìn trái chiều. Dù Psalion có chiến lược nghịch chu kỳ thông minh, tôi vẫn lo ngại về khả năng thoát vốn (exit) của họ. Thị trường hiện tại không còn là đáy của chu kỳ trước. Bitcoin đang dao động quanh 60.000-70.000 USD, Ethereum cũng ở vùng giá cao. Nếu thị trường tiếp tục sideway hoặc giảm sâu trong 2-3 năm tới, các dự án hạt giống sẽ khó gọi vốn vòng tiếp theo, thậm chí nhiều dự án sẽ phải đóng cửa. Lịch sử cho thấy, các quỹ nhỏ như Psalion thường gặp khó khăn khi thị trường đảo chiều, bởi họ không có đủ sức mạnh để ‘chống lưng’ cho portfolio. Tôi đã thấy điều đó với nhiều dự án DeFi trong bear market 2022 – kể cả những dự án được rót vốn bởi quỹ lớn.
Hơn nữa, thông tin về GP Tim Enneking vẫn còn mờ nhạt. Hai quỹ trước của ông ấy có tỷ lệ hoàn vốn (DPI) như thế nào? 40% dự án thất bại? 20% sinh lời? Không ai biết. Trong thế giới VC, cái tên không đảm bảo kết quả. Tôi nhớ năm 2021, tôi hợp tác với nghệ sĩ Maya Lin để tạo bộ NFT “Eco-Punk” – 100 tác phẩm kỹ thuật số về biến đổi khí hậu. Chúng tôi bán được 50 ETH, trích 20% cho quỹ bảo vệ rừng Amazon. Tôi thấy NFT không chỉ là đầu cơ mà là công cụ kể chuyện. Nhưng sau đó, thị trường sụp đổ, floor price của các dự án có giá trị thực cũng lao dốc. Điều đó dạy tôi một bài học: ngay cả dự án tốt nhất cũng không thể thoát khỏi chu kỳ vĩ mô. Và Psalian, dù có tầm nhìn đẹp đẽ, vẫn nằm trong vòng xoáy đó.
Điều tôi muốn nhắn nhủ với cộng đồng Web3 Việt Nam, nơi tôi đang sống và làm việc, là đừng vội FOMO. Một quỹ mới ra mắt không có nghĩa là ‘thị trường sắp lên’. Hãy nhìn vào bức tranh lớn: 50 triệu USD là giọt nước trong đại dương. Các startup mà họ đầu tư sẽ mất ít nhất 12-18 tháng để ra mắt sản phẩm. Trong thời gian đó, vẫn còn quá nhiều rủi ro: từ kỹ thuật (smart contract bug), đến quản trị (team bất đồng), đến pháp lý (stablecoin bị siết). Tôi đã từng quá lạc quan vào câu chuyện “đồng tiền ổn định phi tập trung” của Luna, và tôi đã mất 10 ETH. Từ đó, tôi học được cách kiểm chứng mọi thứ bằng code, không bằng lời nói.
Vậy đâu là cơ hội thực sự? Với các nhà phát triển Việt Nam, đây là thời điểm tốt để apply cho các dự án trong danh mục của Psalion (nếu chúng ta biết được tên). Họ cần kỹ sư smart contract, chuyên gia RWA tokenization, và người xây dựng cộng đồng. Hãy chuẩn bị CV, học thêm về Solidity, Rust, hoặc Move. Nếu bạn không có cơ hội làm việc trực tiếp, hãy theo dõi chặt chẽ các dự án mà Psalion công bố – thường sau khi gọi vốn, họ sẽ tuyển dụng và mở rộng cộng đồng. Đó là lúc bạn tham gia với tư cách contributor sớm, kiếm được danh tiếng và có thể cả token nếu dự án airdrop.
Đối với các nhà đầu tư cá nhân, tôi khuyên không nên ‘copy trade’ theo quỹ. Bạn không có cùng điều kiện với LP chuyên nghiệp. Họ chấp nhận lock vốn 10 năm, còn bạn cần thanh khoản sau 6 tháng? Hãy để Psalion làm công việc của họ: sàng lọc, ươm tạo, và chờ đợi. Còn bạn, hãy tập trung vào những gì bạn có thể kiểm soát: học hỏi, xây dựng, và đầu tư vào bản thân.
Kết lại, Psalion Fund III là một tín hiệu tích cực cho thấy dòng vốn thông minh vẫn tin vào tương lai của blockchain. Nhưng như tôi đã nói, một lời hứa chưa được viết trọn. Thành công của quỹ này không chỉ phụ thuộc vào chiến lược hay đội ngũ, mà còn vào sự may mắn của chu kỳ vĩ mô. Với tôi, bài học sau Luna vẫn còn đó: hãy tôn trọng sự bất định. Web3 là một cuộc cách mạng im lặng, và nó cần những người kiên nhẫn, không phải những người chạy theo tin tức. Xây dựng như không có VC nào tồn tại – đó mới là tinh thần thực sự của phi tập trung.